Flora

Charakterystyka biotopów CHKO Beskydy

Buczyny i jodło-buczyny

Przedstawiają najbardziej rozszerzony typ lasu naturalnego w Beskidach. Jodłowo-bukowe lasy, które pokrywały prawie cały teren, były często zastąpione wtórnymi porostami świerkowymi.

Na obszarze Beskidów możemy rozpoznać dwa podstawowe typy buczyn: w części południowej (obszar Javorníků i Vsetínských vrchů) przeważają tzw. kwieciste buczyny. W podszyciu buków kwitnie żywiec gruczołowaty (Dentaria glandulosa) z fioletowymi kwiatami lub żywiec dziewięciolistny (Dentaria enneaphyllos) z żółtymi kwiatami. W podszyciu leśnym możemy również zobaczyć leczniczą marzankę (Asperula odorata) wonną lub rośliną noszącą nazwę czerniec gronkowy (A. spicata). W północnych obszarach Beskidów (Morawsko-śląskie Beskidy) na ubogim w substancje odżywcze podłożu geologicznym rozwinęły się tzw. kwaśne buczyny. W piętrze drzew ponownie dominuje buk, z bylin jednak więcej występują paprotniki i wysoka trawa trzcina (Phragmites) szuwarowa. Typowe jest też występowanie krzaków jagody czarnej (Vaccinium myrtillus).    

Świerczyny górskie

Te rozluźnione porosty świerków górskich (Picea) i jarzębi pospolitych (Sorbus aucuparia) są dostosowane do ekstremalnych warunków klimatycznych w reglu górnym przy wysokości nad morskiej powyżej 1220 metrów. Resztki tych pierwotnych górskich (tzw. jarzębiowych) świerków można znaleźć jedynie na Łysej górze i w najwyższym reglu Smrku i Kněhyně.

W ich bogato rozwiniętym reglu ziołoroślowym przeważa wietlica samicza (Athyrium distentifolium) i okazała trawa trzcinnika leśnego (Calamagrostis arudinacea). Na prześwitach rośnie dekoracyjna goryczka trojeściwa (Gentiana ascepiadea). Z typowych górskich gatunków rosną tu na przykład. siódmaczek leśny (Trientalis europea), szyplin austryjacki (Dorycnium austriacum) , paprotnik kolczysty (Polystichum aculeatum), liczydło górskie (Streptopus amplexifolius), ciemiężyca zielona (Veratrum lobelianum), fiołek dwukwiatowy (Viola biflora) i inne. Oprócz tych popularnych górskich roślin możemy tu znaleźć też gatunki chronione, jakimi są  mordownik (Aconitum variegatum), wronica widlasta (Huperzia selago), widłak jałowcowaty (Lycopodium annotinum), jaskier platanolisty (Ranunculus platanifolius). 

Torfowisko i świerczyny podmokłe

Torfowiska i świerczyny podmokłe rozwijają się w ekstremalnie podmokłych glebach w wyższych piętrach Beskidów. W kobiercu mchów i torfowisk może się wyjątkowo pojawić wełnianka pochwowata (Eriophorum vaginatum) i siódmaczek leśny, bardziej popularny jest skrzyp leśny (Equisetum sylvaticum) lub np. fiołek bagienny (Viola uliginosa). Pozostałości zachowanych świerczyn podmokłych są chronione np. w zabytku przyrody V Podolánkách.

W celu ochrony torfowisk i świerczyn podmokłych jest bardzo ważne zachowanie trybu wodnego i możliwości ich naturalnego odnowienia z nasion.

Lasy jaworzynowe

Lasy jaworzynowe rozwijają się na źle dostępnych stromych i kamienistych zboczach z obnażeniem skał. W lesie jaworzynowym rośnie często więcej gatunków drzew, przede wszystkim klon jaworowy(Acer pseudoplatanus), jesion wyniosły (Fraxinus exelsior), lipa szerokolistna (Tilia plytyphyllos) i buk zwyczajny (Fagus sylvatica). Odpowiednia ilość wilgoci i środków odżywczych na jaworzynach umożliwia wzrost dorodnym gatunkom ziół, jakimi są miesięcznica trwała lub parzydło leśne (Arnucus vulgaris). Piękne lasy z kwitnącą na fioletowo miesięcznicą (Lunaira) w podszyciu znajdziemy na przykład pod wierzchołkiem Makyty w Javornikach. Jedynie na Veřovických vrších występuje kolejny typowy gatunek jaworzyny - wyjątkowy języcznik zwyczajny (Phyllitis scolopendrium).

Największym zagrożeniem dla lasów jaworzynowych w Beskidach jest goliznowy wyrąb i wysadzanie wtórnych roślin drzewiastych, przede wszystkim świerku. 

Olszyny górskie

W Beskidach możemy można znaleźć ich pozostałości na brzegach strumienia w reglu górskim, przede wszystkim na północnej części obszaru. Z drzew dominuje olsza szara (Alnus incana), w ziołowym podszyciu pojawiają się też gatunki górskie, takie jak mordownik (Aconitum variegatum), okazała ciemiężyca biała (Veratrum album subsp.), widoczna żółta „paproć“, szyplin austryjacki (Dorycnium austriacum) lub kwitnący na biało jaskier platanolisty (Ranunculus platanifolius). Większość pionierskich bogatych gatunkowo porostów został nieodwracalnie zniszczony po wysadzeniu świerku i naruszeniu trybu wodnego.

Podgórskie i górskie pastwiska

Podgórskie i górskie pastwiska tworzą niskie trawy o krótkich źdźbłach na mało urodzajnych glebach, gdzie dobrze się czują mniej wymagające gatunki roślin. Typowym gatunkiem ubogich pastwisk jest bliźniacza psia trawka – trawa o sztywnych źdźbłach i sztywnych łuskach.

Przed laty pastwiska w Beskidach były najbardziej popularnym typem bezleśnej wegetacji, obecnie są zachowane jednie szczątkowo. Tak samo jak zanikają tradycyjne pastwiska do wypasu owiec i bydła, zanikają też gatunki, które swój cykl życia dostosowały do pastwisk. Dlatego obecnie występuje cały szereg typów pastwisk zagrożonych i pod ochroną. Jedynie na kilku miejscach w Beskidach możemy spotkać niebieskie gencjany lub kiedyś bardzo liczny ukwap dwupienny (Antennaria dioica), cenne są również orchidee, jak np. ozorka zielona (Coeloglossum viride) czy kukułka bzowa (Dactylorhiza sambucina). Wyjątkowością beskidzkich pastwisk są porozrzucane krzewy jałowców, które dotwarzają niepowtarzalny charakter krainy.

Podgórskie i górskie pastwiska są w Beskidach zagrożone przede wszystkim odejściem od wypasu, ewentualnie koszenia.

Łąki i pastwiska

Jak poznamy oszczędne (tradycyjne) gospodarowanie na łąkach i pastwiskach? W lecie kwitną one wieloma kolorami i rosną tu nawet szlachetne orchidee. Regularne koszenie, wypas i gnojenie jedynie w formie uzupełniającej umożliwiają powstanie gatunkowo bogatej łąki z szeregiem wyjątkowych i chronionych gatunków roślin. Komu nie podobałaby się łąka pełna jastrunów wczesnych, dzwonków okrągłolistnych i firletek? Z orchidei na obszarze Beskidów najczęściej występuje storczyk męski (Orchis mascula) i kukułka Fuchsa (Dactylorhiza fuchsii). O wiele rzadziej występuje stoplamek bzowy (Dactylorhiza sambucina), gółka długonostrogowa (Gymnadenia conopesea) lub storczyca kulista (Traunsteinera globosa). Na koszonych mokradłach można wiosną zobaczyć również rozkwitającą kukułkę szerokolistną (Orchis majalis) o wyraźnych czerwono-fioletowych kwiatkach i ciemnych plamkach na liściach.

 

Łąkowe i leśne źródliska szpatowe wapienne

Niektóre źródliska wytryskowe w Beskidach są niezwykle bogate w zawartość wapnia w wodzie. Na powierzchni gleby, na kamieniach, gałązkach i mchowych roślinach wytwarza się biała powłoka osadzonego węglanu wapnia (tzw. szpaty wapienne). Źródliska szpatowe wapienne poznamy również po roślinach, które tu rosną. Do gatunków, wyspecjalizowanych w wyższej ilości wapnia w wodzie zalicza się wełnianka szerokolistna (Eriophorum latifolium), w lecie rzuca się w oczy białymi pęczkami, białokwiata mokradłowa orchidea kruszczyk błotny (Epipactis palustris) lub mniej widoczny, podobny do trawy ostrzew spłaszczony (Blysmus compressus). Źródła szpatowe wapienne są często bardzo mocno pokryte mszakami, na źródliskach łąkowych i leśnych rośnie specyficzny mech o charakterystycznych sierpowych haczykowatych liściach.

W Beskidach szpatowe źródliska wapienne są naturalnie cenne. O to więcej jednak są zagrożone, przede wszystkim nierozważnym osuszaniem i gnojeniem gruntów. Na odwrót koszenie przyczynia się do ich zachowania.

Zarząd PK Beskydy

Vyhledávání

Regionální pracoviště

Regionální pracoviště
Resort životního prostředí další instituce resortu ŽP
Skrýt