Zarząd PK Beskydy >> Charakterystyka >> Geomorfologia

Geomorfologia

Przekrój geomorfologiczny jest dzięki pokaźnej powierzchni stosunkowo skomplikowany. Cały obszar jest częścią Zewnętrznych Karpat Zachodnich, które na naszym obszarze są dzielone na kompleksy: Morawsko-śląskie Beskidy, Hostýnsko-Vsetínski masyw górski,  Javorniki, Rožnovska brazda, Jablunkovska brazda i Podbeskidskie Pogórze. Najwyższym punktem jest szczyt Łysej Góry (1324 m n.p.m.), najniższy poziom Rožnovskiej Bečvy pod Zubří (350 m n.p.m.). Maksymalna różnica poziomów wynosi więc ponad 978 m.

Centrum północnej połowy CHKO są Morawsko-śląskie Beskidy. Przede wszystkim przy spojrzeniu od północy występują jako potężne obwarowania. Również na wschodzie i południowym-zachodzie są ograniczone wyraźnymi zboczami nad wewnątrz-górskimi obniżeniami. Maksymalne wysokości osiągają w niewielkiej odległości od stromego zbocza w przednim paśmie, ludowo nazywanym Góry Przednie. Pasmo Gór Przednich zostało zapełnione głębokimi, opartymi na tektonicznych zaburzeniach przełomowymi dolinami na północ płynących rzek, które rozdzieliły je na odizolowane masywy. Doliną Ostravicy są rozdzielone na masy Radhošťska i Lysohorska, jedynie mała część na południe od źródeł Ostravicy – rzeczek Černej i Bílej, należą do masywu Klokočovskiego, rozkładającego się przeważnie już na Słowacji.

Zachodnia część masywu Radhoštkiego tworzą Veřovické vrchy, na które nawiązuje masyw Radhošť – Kněhyně z wierzchołkami Radhošť (1129 m n.p.m.), Tanečnice (1084 m), Čertův mlýn (1207 m) i Kněhyně (1257 m). Za głęboką doliną Čeladenky znajduje się rozłożysty masyw Smrku (1276 m n.p.m.), który jest najwyższym szczytem masywu Radhoštskiego. W obszarze źródłowym Ostravicy i Čeladenky znajduje się powierzchniowo rozległy obszar, który jest nazywany Zadní hory. Najwyższym szczytem jest tu Trojačka (987m n.p.m.).

W kierunku wschodu, za tokiem Ostravicy, nawiązuje masyw Lysohorski z najwyższym szczytem Beskidów Łysą Górą (1324 m n.p.m.). Kolejnymi ważnymi szczytami tego masyw są na przykład Travný (1203 m n.p.m.), Ropice (1082 m), Javorový (1032 m) lub również graniczny Velký Polom (1067 m).

Na wschodzie znajdują się Morawsko-śląskie Beskidy okalające pofałdowane pogórze Jablunkovské brazdy. Na północy okala je obniżenie Podbeskidzkich pogórzy, zwane Třineckimi i Frenštátskimi brazdami. Przewyższenie szczytów Beskidów nad obszarem bruzd wynosi często od 600 do 700 metrów. Od południa rozciągają się masywy Vsetínských vrchů i Morawsko-śląskie Beskidy są oddzielone kotlina Bruzdy Rožnovskiej. Wysokość tej pofałdowanej między górskiej depresji wahają się od 300 do 600 metrów. Charakterystycznymi szczytami Vsetínských vrchů są (od zachodu) Cáb (842 m.n.p.m.), Tanečnice (912 m), Soláň (861 m) a najwyższym szczytem jest Vysoká (1024 m).

Południowa granica CHKO a zarazem Czeskiej Republiki ze Słowacją biegnie po grzebieniach Jaworników. Od zachodu znajdują się szczyty Kohůtka (931m n.p.m.), Stolečný (965m), Malý Javorník (1015m) i Velký Javorník (1071m).Od równoległego grzebienia Vsetínských vrchů jest oddzielony obniżeniem górnego toku Vsetínské Bečvy.

Beskidzki pseudokras

Na terenie przyrodniczych obszarów chronionych Beskidy szereg lat są prowadzone badania geomorfologicznego powstania i rozwoju form podziemnych, które nie są związane z klasycznymi procesami krasowymi. Podczas fałdowania Beskidów całe monokliny osadzonych piaskowców były różnie zniekształcane górotwórczymi ruchami i łamane układami różnie krzyżujących się rozpadlin i szczelin. W ten sposób aż do powierzchni naruszone ławy piaskowców były wystawione na intensywne wietrzenie mrozem i grawitacyjne przesunięcie masywu w plejstocenie. Skruszone bloki piaskowców na pochyłych warstwach i soczewkach lodowcowych, które pod wpływem mrozu i zlodowacenia powstawały w rozpadlinach, zbiegały podczas zmiany okresów lodowcowych i międzylodowcowych do dolin. Przez obsuwanie się oderwanych warstw po podatnych warstwach mułowca i lodu powstawały systemy szczelinowych korytarzy i większych wydrążeń. Rozpadliny były potem stopniowo nakładane innymi "osuniętymi" ławami i oderwanymi blokami piaskowców a powierzchnia została wyrównana lessem. Dlatego wiele z podziemnych wnęk nie mają wylotu na powierzchni. Również w obecnych czasach znajdują się jaskinie w stadium ruchu i zmian wewnętrznych. Ściekająca woda uwalnia ziemię i narusza głównie warstwy mułowca. W ten sposób powoduje osuwanie i opadanie wielkich kamiennych bloków, co jest również ciągłym i największym niebezpieczeństwem podczas badań własnych w tych regionach.           

Beskidzki pseudokras zalicza się do kategorii największych na świecie piaskowców. Na obszarze CHKO Beskydy obecnie zarejestrowano 28 najważniejszych pseudokrasowych jaskiń.

Najbardziej rozległą jaskinią jest Cyrilka na Pustevnách, która przy długości 370 metrów jest najdłuższą w CZ i jedną z najdłuższych w skali ogólnoświatowej. Kněhyňská jaskinia posiada głębokość 57,5 metrów i jest najgłębszą jaskinią w całych fliszowych Karpatach. Kompleks pionowo umieszczonych rozpadlinowych korytarzy i szczelin ma około 280 metrów, obszerne kopuły i przepaści o głębokości do 14 metrów następnie dowodzą, że również pseudokrasowe jaskinie Beskidów mogą osiągać wielkie rozmiary. Znane są też Ondrášowe dziury, które znajdują się na grzebieniu Lukšincy. Jaskinia osiąga głębokość 34,5 metrów i składa się z rozległych labiryntów pionowych szczelin i mniejszych kopuł. Długość korytarzy wynosi 217 metrów.

Inne pseudokrasowe jaskinie znajdują się na grzebiecie Lukšincy, Kněhyni i Čertowym mlýnie, Pustevnách, grzebieniu Radhošť-Pustevny, na Černé hoře, na szczycie Hradisko i innych miejscach.

Zarząd PK Beskydy

Vyhledávání

Regionální pracoviště

Regionální pracoviště
Resort životního prostředí další instituce resortu ŽP
Skrýt