Leśnictwo

O rozwoju lasów decydowały warunki klimatyczne i glebowe, oddziaływanie wpływów kolonizacyjnych, rozwój przemysłu i rolnictwa, stosunki majątkowe a w późniejszym okresie gospodarka planowa leśna. Tutejsze lasy przez długie wieki były nienaruszone eksploatacją czy eksploatacja była prowadzona jedynie na jego skrajach.

Dopiero walaska kolonizacja w XVI – XVII wieku i migracja obywatelstwa z dolin na grzebienie i zbocza gór przyniosła wykorzystywanie powierzchni górskich. Wypas owiec na samym początku przebiegał w naturalnie rzadkich puszczowych drzewostanach lub prześwitach w drzewostanie. Czasem w ten sposób powstały spójne lasy pastewne i grzebienie odlesione, w których doszło do zmiany struktury drzewostanu i recesji niektórych gatunków roślin drzewiastych i roślin.

Kolejna na wielką skalę intensywna ingerencja do lasów nastąpiła na przełomie XVIII i XIX wieku z rozpoczęciem produkcji przemysłowej. Wzrost popytu na drewno przejawiał się we wprowadzeniu regulowanej gospodarki leśnej z orientacją na powstawania szybko rosnących monokultur świerkowych. Pamiątką historycznego sposobu transportu drewna są wodne klauzy, sztuczne zbiorniki wodne na biegach górskich rzek, które były wykorzystywane w celu wzmocnienia wydajności biegów przy spławianiu drewna.

Po stłumieniu szałaśnictwa w 70-tych latach XIX wieku i później w rolnictwie w kilku etapach nastąpiło rozległe zalesianie opustoszałych pastwisk. Obecnie rozległe kompleksy pokrywają około 71 % powierzchni CHKO.

Najbardziej rozszerzonym leśnym stopniem wegetacyjnym jest stopień jodłowo-bukowy, który stanowi ponad 60 % porostów leśnych. Następnie świerko-bukowy nie przekracza 6 % rozmiarów CHKO z kolei jedynie w najwyżej położonych Morawsko-śląskich Beskidach jest ograniczony bukowo-świerkowy i świerkowy. Świerkowy stopień jest ograniczony jedynie do kilku hektarów szczytowego pasma Łysej Góry, Smrku i Kněhyně (powyżej 1200 metrów nad poziomem morza). Na odwrót w najniższych obszarach jest połączony dębowo-bukowy stopień zajmujący 3 % powierzchni lasów, który ze wzrastającą wysokością nad poziomem morza przechodzi w bukowy (10 % powierzchni) leśny stopień wegetacyjny. Pierwotną gatunkową mieszankę i strukturę piętra drzewostanu w różnych fazach rozwoju naturalnego lasu możemy obserwować w najważniejszych „puszczowych“ rezerwatach Beskidów – NPR Mionší, NPR Salajka i NPR Razula.

Oprócz przedstawionych obszarów zachowały się małe fragmenty pierwotnych porostów o charakterze puszczowym, których wiek waha się w granicach 160 – 250 lat. Jeszcze w 60 – 70 latach pokrywały rozleglejsze powierzchnie w Morawsko-śląskich Beskidach zbocza Łysej Góry, Smrku, Malchoru, Travného i innych. W nawiązaniu do eksploatacji z wydzielaniem się gazów i odstąpienia od delikatniejszych form gospodarowania lasy te zostały udostępnione na wielkich powierzchniach dla transportu i zamienione na świerkowe monokultury. Zachowanie ostatnich resztek naturalnych lasów, które wytwarzają nieskończenie cenne ekosystemy, należy uważać za priorytetowe zadanie ochrony przyrody.

Najwyraźniej naruszenie leśnych porostów przez wydzielanie gazów w Beskidach zaczęło się przejawiać na przełomie lat 1978-79, kiedy szkodliwe działanie immisji zostało wsparte szybkim spadkiem temperatury. Wydobyciem z wydzielaniem się gazów, połączonym z powstaniem szerokich halizn, najbardziej zostały dotknięte najwyższe partie górskie. Na powierzchniach objętych klęską bez ochrony starego porostu nie udaje się zapewnić odnowy lasu nawet po wieloletnich usiłowaniach ze względu na ich rozmiar i ekstremalne umieszczenie na grzebieniach i szczytach gór.

W celu ograniczenia szkód spowodowanych wydzielaniem się gazów na porostach leśnych Beskidów w latach 80-tych rozpoczęto też powierzchniowe lotnicze nawapnianie. Z aktualnych informacji wynika, że nawapnianie nie spełniło w pełnym zakresie oczekiwanego efektu i jest konieczne jego ograniczenie jedynie do wyjątkowych przypadków. Wielkie szkody powoduje również wiatr, śnieg, przymrozek i zwierzęta. Naruszenie lasu szkodnikami owadzimi na większych powierzchniach przejawia się w latach ubogich w opady.

W południowej części CHKO (Vsetínské vrchy, Javorníky), gdzie są jasne ”kolonizacyjne” wpływy, są w dużym stopniu mieszane jodłowo-bukowe porosty w 1 lub 2 generacji po puszczach. Ciekawym typem wtórnie powstałych lasów na byłych obszarach pastewnych są porosty jodłowe i świerkowo-jodłowe. Chodzi prawdopodobnie o degradacyjne stadia buczyn jodłowych powstałe przez naturalne odmłodzenie jodeł przy przypadkowym przerwaniu pastwiska leśnego. O wpływie wypasu bydła w przeszłości na szeregu obszarów świadczą rzadko rozproszone doniosłe stare buki z rozłożystymi koronami i pokrzywione pnie. Valašská kraina jest dotwarzana mozaiką drobnych lasków z bukiem, grabem, lipą, klonem i czereśnią, ewentualnie czystymi brzezinami, które powstały z karpowych młodych pędów i naturalnych samosiewach do uzyskiwania paliwa i materiałów na potrzeby gospodarki obywateli.

Obecny udział poszczególnych roślin drzewiastych znacznie się różni od stanu naturalnego, w którym przeważałby buk z jodłą. Najbardziej rozpowszechnioną rośliną drzewiastą zostaje świerk pospolity (Picea abies) (72 %), następuje buk leśny z 17 % i jodła biała (Aies alba mill) (3 %). Udział jodły jest najwyższy w Republice Czeskiej a po jej obumieraniu w 70 latach następuje stopniowa regeneracja. W obszarze Vsetínských vrchů i Javorníków dochodzi do naturalnego odmłodzenia następujących porostów, nawet jeśli dla ich odrastania stale konieczna jest ochrona przed obgryzaniem przez zwierzęta. Do przyłączonych roślin drzewiastych zalicza się klon jaworowy (Acer pseudoplatanus), sosna zwyczajna (Pinus sylvestris), brzoza brodawkowata (Betula pendula Roth), modrzew europejski (Larix deciuda), grab zwyczajny (Carpinus betullus), olsza czarna (Alnus glutinosa), dąb bezszypułkowy (Quercus petraea), lipa drobnoliściasta (Tilia cordata Mill.), jesion wyniosły (Fraxinus exelsior) i jarząb pospolity (Sorbus aucuparia). Z dendrologicznego punktu widzenia ciekawa jest brzoza czarna (Betula obscura Kotula), jej rozszerzenie było odnotowane jedynie na północnych Morawach a kiedyś licznie występujący cis pospolity (T. baccata), który w wolnej przyrodzie zachował się jedynie w kilku egzemplarzach.

wtórnych roślin drzewiastych w mniejszej mierze, przede wszystkim przy zalesianiu halizn imisyjnych, zastosowano sosnę górska (Pingus mugo) i świerk srebrny (Picea pungens). W bardzie sprzyjających niższych wysokościach nad poziomem morza marginalnie była wysadzana jodła olbrzymia (Abies grandis) i jedlica sina (Pseudotsuga menziesii). Modrzew opadający jest również zaliczany do roślin drzewiastych wtórnych, ale ze względu na bliskość terenów nawiązujących do naturalnego rozszerzenia tej rośliny drzewiastej pozwolono jego wysadzanie.

Zarząd PK Beskydy

Vyhledávání

Regionální pracoviště

Regionální pracoviště
Resort životního prostředí další instituce resortu ŽP
Skrýt