Natura 2000

Europejskie dziedzictwo kulturowe

NATURA 2000 to zespół obszarów chroniących wybrane gatunki roślin i zwierząt, które są na granicy wymarcia i cenne punkty przyrodnicze na terenie Unii Europejskiej (punktem przyrodniczym jest np. kwiecista buczyna, jałowcowe pastwisko, orchideowa łąka, leśne źródło itd.) Na tych obszarach jest następnie poświęcana specjalna uwaga koordynacji interesów ochrony przyrody i oszczędnego gospodarowania. Udział w tym programie Unii Europejskiej jest obowiązkowy dla wszystkich państw członkowskich a Republika Czeska zobowiązała się do niego przy swym wejściu.

Dowodem tego, że przyrodniczy obszar chroniony Beskydy jest ważny z ogólnoeuropejskiego punktu widzenia, jest zaproponowanie dwóch obszarów na cele ochrony ptactwa i całego obszaru CHKO na cel ochrony innych gatunków i siedlisk.

Siedliska

BEZLEŚNY

Łąki, pastwiska, mokradła

Łąki i pastwiska powstały we wtórny sposób, wytworzył je człowiek. Tam, gdzie dziś gospodarze koszą łąki i wypasają owce jeszcze przed 500 laty stał głęboki las. W chwili, kiedy człowiek przestanie gospodarować, zaczynają łąki i pastwiska zarastać samosiewem wysokich ziół i roślin drzewiastych i kolejno się przekształcają w las. Krąg się zamyka. Na łąkach i pastwiskach jednak znajdujemy olbrzymie bogactwo roślin....

Kwieciste łąki są utrzymywane regularnym koszeniem, czasem bywają wypasane. Na bogatych łąkach rosną bujne trawy – na niższych piętrach rajgras wyniosły, wyżej kostrzewa czerwona, liczne są krzykliwie kwitnące gatunki – jastrun właściwy, dzwonek rozpierzchły, kozibród wschodni, świerzbnica i inne. Rzadko kwitną orlik pospolity, mieczyk dachówkowaty, albo też któraś z beskidzkich orchidei – storczyk męski, kukułka bzowa, gółka długonostrogowa, storczyca kulista … 

Pastwiska niskie powstały i są utrzymywane dzięki wypasowi owiec, ewentualnie krów. Bydło przy wypasie omija cierniowate i niesmaczne gatunki – w ten sposób powstają typowe wspólnoty roślin uzależnione od delikatnego naruszania gleby kopytkami owcy i na selekcyjnym pastwisku. Pomiędzy trawami, takimi jak mietlica i bliźniacza psia trawka znajdziemy tu leczniczy świetlik łąkowy, kwitnący na żółto brodawnik, głowienkę pospolitą lub spory ostrożeń głowacz. Pastwiska zanikają dzięki ogólnemu trendowi odchodzenia od pasterstwa. Razem z nimi zanikają rzadkie i zagrożone gatunki - ostrożeń krótkołodygowy, ukwap dwupienny, drobna paprotka podejźrzon księżycowy, goryczuszka orzęsiony, goryczuszka wczesna....

Mokradła i źródliska obejmują szeroka gamę różnych typów mokradeł: wapieniolubne (szpatowe wapienne) źródliskowe z wełniarką szerokolistną (Eriophorum latifolium), kruszykiem błotnym (Epipactis palustris) i dziewięciornikiem błotnym (Parnassia palustris)  występują jedynie na obszarze Vsetínských vrchů i Javorníků. Na powierzchni gleby przez osadzenie węglanu wapnia z wody wytwarza się powłoka (szpaty wapienne). Na odwrót torfowisko i kwaśne bagniska są najbardziej rozszerzone na obszarze Morawsko-śląskich Beskidów. Jedne z najbardziej rozległych bagnisk (beskidzkie sihly) zniknęły bezpowrotnie pod zaporą Šance. Podmokłe łąki są typową dominantą na różowo kwitnącego ostrożnia łąkowego lub sitowia leśnego, spotkamy tu kuklik zwisły, kozłek całolistny lub orchideę kukułkę szerokolistną. Do stale rzadszych gatunków mokradłowych zalicza się borówka, rośniczka okrągłolistna, wężymord niski lub modrzewnica zwyczajna.

Kiedyś gospodarze używali siana z mokradeł jako podściółki dla bydła. W obecnych czasach w mokradłach nie widzimy żadnego pożytku, dlatego staramy się je zniszczyć. Przy tym mokradła mają w krainie niezastąpioną rolę – zatrzymują wodę ściekającą ze zboczy i nie pozwalają na zawsze opuścić naszą krainę

LASY

Jodło-buczyny zawsze były najbardziej rozszerzonym typem lasu w Beskidach. Pomiędzy drzewami dominuje buk, jedynie czasem można zaobserwować jodłę i klon jaworowy. Na glebach z bogactwem substancji odżywczych powodzi się większej ilości roślin takich jak - żywiec gruczołowaty, wilczomlecz migdałolistny, czworolist pospolity, żankiel zwyczajny (Sanicula europea) lub lecznicza marzanka. Te kwieciste jodło-buczyny są na wiosnę napadane przez kwitnący żywiec gruczołowatyi żywiec dziewięciolistny. Na mniej urodzajnych glebach powstają kwaśne buczyny. Na nich przeważają paprotniki – nerecznica szerokolistna, wietlica samicza, nerecznica mocna, nerecznica samcza lub wysoka trawa trzcinaszuwarowa, pojawiają się też krzaki jagody czarnej.

Podgórskie buczyny klonowe znajdziemy w Beskidach już bardzo rzadko, na przykład na Kněhyni lub na Smrku. Poznamy je według prezentowanych gatunków górskich jakimi są spory paprotnik nerecznica górska, fioletowy modrzyk górski, kwitnący na biało jaskier platanolisty lub mordownik o kwiatach przypominających przyłbicę.  

Źródliskowe i dolinowe olchy i jesiony są w Beskidach zachowany jedynie w małych pozostałościach wzdłuż potoków i przy źródliskach. Z drzew podmokły teren dobrze znoszą jesion wyniosły, olsza czarna i olsza szara. Z ziół przeważają gatunki moczarowe – knieć błotna, gwiazdnica gajowa o białych kwiatach, świerząbek orzęsiony, lepiężnik biały o większych okrągłych liściach, pępawa błotna…

Dębo-graby znajdziemy w najniższych obszarach na nasłonecznionych południowych zboczach. Z drzew dominuje grab zwyczajny, dąb bezszypułkowy, lipa drobnolistna. Gajowymi ziołami w podszyciu są groszek wiosenny, sałatnik leśny (Mycelis muralis), jastrzębiec, miodunka lekarska, pierwiosnek wyniosły, z gatunków szlachetniejszych obrazki alpejskie, lilia złotogłów, storczyk blady. Kiedyś dębowo-grabowe lasy służyły do wypasu bydła i do zyskiwania drewna opałowego. O takim sposobie gospodarowania świadczą dziś wysokopienne młodnikowe graby z karp (tzw. karpowiny).

Lasy jaworzynowe tolasy położone na stromych zboczach z kamiennymirumowiskami lub tak zwaną soliflukcją. Na tak ekstremalnych obszarach rosną najczęściej klon jaworowy, klon zwyczajny, jesion wyniosły, wiąz górski. W ziołoroślowym podszyciu może dominować miesiącznica trwała o fioletowych pachnących kwiatach, w rozpadlinach nad potokami kwitnące na biało parzydło leśne. Jedynie na jedynym miejscu na Veřovických vrších znajdziemy rzadki okaz gatunek paproci - wyjątkowy języcznik zwyczajny.

Ptasie obszary

Ptaki zaliczają się ogólnoświatowo do najbardziej zagrożonych gatunków zwierząt. Z około 10000 obecnie znanych gatunków, dla 5000 gatunków trwale spada liczba ich populacji i ponad 1000 gatunków znajduje się na samym skraju wyginięcia. Według specjalistycznych studiów proces wymierania ptactwa jest alarmujący również w ramach Unii Europejskiej. Z tych powodów państwa UE zobowiązały się do podjęcia odpowiednich kroków mających na celu ochrony najbardziej zagrożonych gatunków. Jednym z kroków jest ogłoszenie tzw. Ptasich Rezerwatów.

Na terenie przyrodniczego obszaru chronionego (CHKO) Beskydy zostały ogłoszone dwa ptasie rezerwaty, tj. w południowej części z nazwą Horní Vsacko a na północy Beskydy. Te rezerwaty są miejscem gnieżdżenia ponad 20 gatunków ptaków, uzgodnionych w dyrektywach UE.

Zarząd PK Beskydy

Vyhledávání

Regionální pracoviště

Regionální pracoviště
Resort životního prostředí další instituce resortu ŽP
Skrýt